PDA

View Full Version : middeleeuws recept voor aas



Sylvia Visser
02-02-2002, 18:13
Ik ben student Nederlands aan de universiteit van Groningen. Samen met een aantal medestudenten vertaal ik een boek uit het middelnederlands. Dit boek , 'den sack der consten' of 'de zak met kunstjes' getiteld, bevat recepten voor allerlei huismiddeltjes. Een ervan gaat over hoe je aas moet maken om te vissen. Ik heb een probleem met het vertalen ervan. Ik hoop dat iemand mij kan helpen. Hieronder vermeld ik de tekst, mijn vertaling tot nu toe en wat ik er al over weet.

ORIGINELE TEKST
Om te maken goet aes voor alle tiden van den iare om metter ingel roede te visscen:

Neemt tarwen bloemen ruyt of onghel van eenen scape dat nieu geslaghen is ende dat witte van den eye ende slaet en menghelt dat wel te samen ende doet dat aen u hangelen.

VOORLOPIGE VERTALING
Om goed aas te maken, voor alle tijden van het jaar, om met de hengel te vissen:

Neemt ??? of vet van een schaap dat pas geslacht is en het wit van een ei. En roert dat goed door elkaar en doet dat aan uw hengel.

Het probleem is de vertaling van 'tarwen bloemen ruyt'. De tekst is geschreven aan het begin van de zestiende eeuw. Er is ook een editie van het eind van de zestiende eeuw. Daarin staat 'tarwenbloemen Ruyt'. Daardoor is het waarschijnlijk dat 'tarwenbloemen' iets zegt over 'ruyt'. 'Ruyt' kan 'ruit' betekenen. 'Ruit' is een plant. Er zijn verschillende soorten van deze plant, maar ik kan nergens terugvinden dat tarwe ook een soort 'ruit' is.
Als tarwe tot deze planten soort behoort, blijft de vraag bestaan wat 'tarwen bloemen' betekent. Is het bloem van tarwemeel, tarwebloem? Of zijn het misschien de bloemen van de tarwe?
Helaas is er ook een tweede mogelijkheid. 'Ruyt' kan namelijk ook 'ruw' of 'grof' betekenen. Het kan zijn dat de drukker van de latere editie een fout gemaakt heeft; dat 'ruyt' geen zelfstandig naamwoord is, maar een bijvoeglijk. Als dat zo is, wordt de vertaling 'grove tarwebloem' of 'ruwe tarwebloem'.
Een laatste mogelijkheid is dat het betekent: 'neemt tarwebloem, ruit (de plant) of vet van een schaap'.

Aangezien ik geen verstand heb van planten en geen verstand heb van de visserij, kan ik dit probleem niet oplossen. Daarom hoop ik dat iemand mij verder kan helpen. Ik weet inmiddels dat ruit een plantensoort is met meestal vier bloemdekbladen die klein zijn en er vaak vroeg af vallen. Daardoor maken de open bloemen de indruk alleen uit meel te bestaan. Ik kan mij niet voorstellen dat tarwe een soort ruit is, omdat tarwe een grassoort is.
Ik hoop dat er mensen zijn die een idee hebben over de vertaling. Ik wil graag zo veel mogelijk meningen horen.



[Gewijzigd door Sylvia Visser op zaterdag, februari 2, 2002 @ 17:15]

Deputy
04-02-2002, 21:35
:p
Ik heb een stil vermoeden dat het recept puur gaat over tarwemeel.
Grof (vermoedelijk om dat het toen het goedkoopste was) en ook...omdat dit het beste kleef.
Resultaat van jullie recept is een deeg, die tot op heden nog altijd gebruikt wordt
Succes met het werk(je)